Bizi takip edin

Haber

Çatırdayan sistem İran molla rejimi – Seyit Evran yazdı…

->

-> 1.132

İran ve Rojhilat’ta son 20 yılda halk üçüncü büyük kalkışla sokaklara döküldü. ‘Diktatörlük Yıkılsın, Özgürlük İstiyoruz’ gibi net sloganlar atılıyor. Halk ayaklanmasını diğerlerinden ayıran temel özellik ise bu sefer molla rejiminin ideolojik merkezlerinden başlamış olmasıdır

1999 yılında başlayan gösteriler molla rejiminin kurulmasından sonra yaşanan en büyük gösterilerdi. Çok sayıda öğrencinin tutuklanması, bazılarının da idam edilmesi ve reform adıyla yeni bir cumhurbaşkanının iş başına getirilmesiyle bastırıldı. 1999 yılından tam on yıl sonra ikinci kez İran cumhurbaşkanlığı seçiminden hemen sonra, 2009 yılında büyük bir ayaklanma başladı. Bu sefer başlayan ayaklanmanın içinde cumhurbaşkanlığına aday olan Mir Hüseyin Musevi, Mehdi Kerubi ve eski cumhurbaşkanlarından Haşimi Rafsanci’nin kızı da öncü düzeyde yer aldı. 2009 yılında başlayan ayaklanma da yine Tahran merkezli başlayan bir ayaklanmaydı. Onlarca kişinin katledilmesi, binlerce kişinin tutuklanması ile bu ayaklanma da kısa süre içinde bastırıldı. Rafsancani’nin kızının da içinde olduğu binlerce kişi tutuklandı. Cumhurbaşkanı adayı olan Musevi ile Kerubi de ev hapsine alındı. Ev hapsi cezaları hâlâ devam ediyor.

Son ayaklanma, Musevi, Kerrubi

İran’ın bazı kentlerinde başlayan ve kısa süre içinde Rojhilat ile İran’ın diğer kentlerine yayılan son halk ayaklanmasının diğer ayaklanmalardan çok ciddi ve önemli farkları var. İran İslam Cumhuriyeti diğer adıyla İran molla rejiminin kurulduğu günden bu yana meydana gelen diğer iki büyük ayaklanmanın merkezi Rojhilat şehir kasabaları ile Tahran’dı. Ayaklanma buradan ülkenin diğer yerlerine yayılıyordu. Bu seferki ayaklanma ise Tahran ve Rojhilat’ta değil de İran’ın ideolojik merkezleri olan Meşed, Şiraz, Esefehan ve Kum kentinden başladı. Kum kenti Ayetullahlar’ın merkezidir. Kum kentinden olmayanlar yada Kum’da Ayetullah olmak için eğitim almayanlar kolay kolay Ayetullah olamazlar. Ayaklanma daha sonra İran’ın diğer kentleri ile Rojhilat’a yayıldı. Molla rejiminin kurulduğu günden bu yana sisteme karşı herhangi bir gösteri ve ayaklanmada yer almayan Loristan’da da ayaklanmanın başlaması bu ayaklanmanın diğerlerinden farklarını ortaya koyuyor.

2009 yılındaki ayaklanmadan sonra ev hapsine alınan Mir Hüseyin Musevi İran İslam Cumhuriyeti’nin en eski kadrolarından biridir. İslam Cumhuriyeti’nin kurulduğu ilk yıllarda Hüseyin Benisadr cumhurbaşkanı yapılırken Musevi de başbakan olarak Humeyni tarafından atandı. Benisdar görevi bırakıp Fransa’ya sığındı. Musevi İslam Cumhuriyeti’nin kadrosu olduğu için görevini sürdürdü. Mehdi Kerubi Halkın Mücahitleri’nden gelen biri. Hüseyin Hatemi’nin cumhurbaşkanlığı döneminde iki dönem yani 1997 yılından 2005 yılına kadar meclis başkanlığını yaptı. Mahmud Ahmedinejad, Halkın Mücahitleri’nin çekirdekten yetişme kadrosudur. İran-Irak savaşı döneminde kurulan ve İran yasalarının hiçbir yerinde resmi bir şekilde olmayan Urmiye, Neğede çervesinde kurulan özel harp savaşı merkezi Ramazan Karargahı’nın kurucu üyesi ve komutanıdır. Humeyni tarafından Şeriatın Kılıcı unvanı verilen ve binlerce kişiyi şeriata karşı diye öldüren Sadiqi Xelxeli’nin öğrencisi ve yetiştirmesidir. Sadiqi Xelxali ile birlikte Huymeyni tarafından 1983 yılında Komala ve KDP’yi tasfiye etmek için Sine, Meriwan alanlarına görevlendirildi. Üç yıl gibi bir süre içinde binlerce peşmerge ile sivil Kürdü katleden biridir. 1988 yılında savaş bitince Tahran’daki siyasi tutsakları tasfiye etmek için Evin Zindanına görevlendirilmesi yapıldı. İki yıl gibi kısa bir süre içinde binlerce tutsağı tasfiye etti. İ-KDP Başkanı Dr. Abdurrahman Qasımlo suikastının planlayıcısıdır.

Gerek son ayaklanmanın Meşed, Kum, Esfehan gibi ideolojik merkezlerden başlaması ve molla rejiminin çekirdek kadrolarının Hamaney ve Ruhani’ye karşı aldıkları tutum, yaptıkları sert eleştiriler, rejimin temelden sarsılmaya ve çatırdamaya başladığını gösteriyor. Ayaklanmanın ne kadar süreceği, devam edip etmeyeceği ayrı bir tartışma konusu. Özel savaş yöntem ve politikalarında uzman olan İran, bazı yöntemlerle ayaklanmayı durdurabilir, bastırabilir ancak rejimin çekirdek kadrolarının karşıt duruma geçmesi bu sistemin ömrünü tamamladığını gösteriyor. 2009 yılında çatırdamaya başlayan molla rejimi sisteminin, ayaklanma bastırılsa ya da durdurulsa bile, kendini sürdürebilmesi imkânsız gibi görünüyor.